Talk to the Treasurer: Michel van Baardewijk, Treasurer Staedion

Korte biografie

Sinds drie jaar ben ik Treasurer bij Staedion, een woningcorporatie in Den Haag met ongeveer 45.000 verhuureenheden. Daarvoor was ik ongeveer tien jaar Treasurer bij Vestia en later bij haar rechtsopvolgers na de splitsing. Voordat ik me volledig op treasury richtte, vervulde ik verschillende finance- en controlfuncties bij woningcorporaties en zorginstellingen, onder andere als controller en financieel manager.

Ik woon met mijn vrouw in Tilburg. Af en toe woont een van onze inmiddels volwassen kinderen tijdelijk weer thuis. Ooit verhuisde ik vanuit Heerlen naar Tilburg om te studeren, maar uiteindelijk ben ik er nooit meer weggegaan.

Hoe ben je in het treasuryvak terechtgekomen?

Eigenlijk vrij toevallig. Na de fusie tussen Stadswonen, waar ik tot 2010 financieel manager was, en Vestia werd ik financieel manager van Vestia Noord Nederland. Na het beruchte derivatendrama volgde in 2013 een reorganisatie en centralisatie. Op dat moment heb ik mijn interesse voor de treasuryfunctie uitgesproken.

In mijn eerdere functies als controller en financieel manager vond ik treasury altijd al een van de interessantste onderdelen van het werk. Bovendien krijg je vanuit treasury een uniek overzicht van de hele organisatie. De business controllers zouden zich juist gaan richten op één specifiek bedrijfsonderdeel. Dat sprak mij minder aan. Daarnaast had ik binnen de afspiegelingsregeling te weinig dienstjaren om voor een controlfunctie in aanmerking te komen.

Ik was dan ook ontzettend blij dat ik de overstap naar treasury kon maken. In het begin keek ik wel op tegen de omvang van de bedragen: die waren ongeveer tien keer zo groot als ik gewend was. Bovendien had ik van dichtbij gezien hoe groot de gevolgen kunnen zijn als het misgaat.

Wat zijn je belangrijkste treasuryverantwoordelijkheden?

Bij Staedion ben ik vooral verantwoordelijk voor de financiering en het werkkapitaal. Als woningcorporatie kunnen we onze sociale investeringen financieren met borging van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Daardoor is het aantrekken van financiering relatief overzichtelijk.

De uitdaging zit voor ons vooral in het beheren van een evenwichtige financieringsportefeuille, waarbij rente- en herfinancieringsrisico’s goed in balans zijn. Daarnaast hebben we de afgelopen drie jaar de liquiditeitsrisico’s die voortkwamen uit derivaten aanzienlijk teruggebracht.

Hoewel dat niet uitsluitend een verantwoordelijkheid van treasury is, vind ik het belangrijk dat we als organisatie meer sturen op kasstromen en minder uitsluitend op winst en verlies. Meer inzicht in en grip op onze cashflows helpt ons om betere beslissingen te nemen.

Wat spreekt je het meest aan in treasury?

Treasury is ontzettend breed en afwisselend. Het ene moment ben je heel operationeel bezig, terwijl je een uur later juist strategische vraagstukken bespreekt. Bovendien heb je zicht op vrijwel alle onderdelen van de organisatie.

Binnen de woningcorporaties is de treasuryfunctie vaak klein georganiseerd. Juist daarom waardeer ik het enorm dat ik met mijn vragen altijd terecht kan bij treasurycollega’s, zowel binnen als buiten mijn sector. Andersom vind ik het ook leuk om anderen verder te helpen.

De DACT speelt daarin een belangrijke rol door actief te bouwen aan een community waarin kennisdeling en onderlinge samenwerking centraal staan.

Treasury raakt vrijwel alle onderdelen van de organisatie. Hoe zorg jij ervoor dat treasury geen ‘eiland’ wordt, maar een volwaardige gesprekspartner van management en business?

Dat blijft een uitdaging. Soms is treasury helaas ook echt een eilandje. Bij Staedion is het een solofunctie binnen de directie Financiën, Bedrijfsvoering en ICT, los van Finance & Control.

Binnen de corporatiesector verloopt financiering via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw relatief eenvoudig, mits je aan alle voorwaarden voldoet. Omdat financiering op portefeuilleniveau plaatsvindt, is treasury niet automatisch vroeg betrokken bij projectontwikkelingen of aan- en verkopen. Gelukkig zijn de persoonlijke lijnen meestal kort, waardoor er wel tijdig contact is.

Sinds dit jaar hebben we de Treasurycommissie bovendien verbreed. Naast de directeur Financiën nemen nu ook de directeur Strategie – verantwoordelijk voor onder meer portefeuille- en assetmanagement – en de directeur Onderhoud & Projectontwikkeling deel. Daarnaast participeer ik als Treasurer in het managementteam van de directie Financiën, Bedrijfsvoering en Informatisering. En misschien wel het belangrijkste: ik probeer gewoon veel zichtbaar te zijn binnen de organisatie.

Welke uitdaging in je treasurycarrière heeft de meeste indruk op je gemaakt?

Het derivatendrama heb ik niet als Treasurer meegemaakt, maar als financieel manager bij een van de woonbedrijven. Daardoor zag ik van dichtbij welke impact financiële stress heeft op de dagelijkse bedrijfsvoering. Dat zal me altijd bijblijven.

Mijn jaren als Treasurer bij Vestia stonden volledig in het teken van de gevolgen daarvan. Een langdurige periode van desinvesteren en krimp is uitzonderlijk voor een woningcorporatie en brengt heel andere uitdagingen met zich mee.

Zo verkocht Vestia voor honderden miljoenen euro’s aan vastgoed, terwijl de leningportefeuille niet direct kon worden afgebouwd. Later volgden activa-passiva-transacties waarbij vastgoed én bijbehorende leningen gezamenlijk werden overgedragen. In 2021 konden we in een omvangrijke operatie veel hoogrentende leningen vervangen door leningen tegen de toen lage rente. Dat was technisch bijzonder complex. En in 2022 moesten leningen, derivaten, liquiditeiten en beleggingen worden verdeeld over de drie rechtsopvolgers van Vestia.

Waarom vind je treasury zo’n interessant vakgebied?

Ons vakgebied is voortdurend in beweging en vrijwel alles heeft directe invloed op de rest van de organisatie.

De uitspraak ‘Cash is king, profit is an opinion’  is misschien een cliché, maar blijft wel waar. Om goed inzicht te krijgen in de beschikbare cash én in de toekomstige kasstromen, moeten veel disciplines samenwerken. Denk aan ICT, juridische zaken, operations en finance.

Daarnaast geloof ik niet dat je volledig kunt vertrouwen op steeds complexere of autonomer werkende systemen. Goede treasury vraagt ook om contact met de organisatie en gevoel voor wat er werkelijk speelt.

Wat is het beste professionele advies dat je ooit hebt gekregen?

Vanaf mijn eerste dag als Treasurer werd mij ingeprent dat je nooit actief moet handelen op basis van een rentevisie, zeker niet met als doel winst te maken.

Een andere belangrijke les kreeg ik van een treasuryadviseur die me leerde niet alleen naar de voordelen van risicobeheersing te kijken, maar ook naar de prijs ervan en naar de gevolgen wanneer een ander scenario zich voordoet.

En een uitspraak van een voormalige directeur gebruik ik nog steeds regelmatig: ‘Als je iets niet volledig doorgrondt, moet je het niet doen.’

Die lessen hebben mij kritisch gemaakt op complexe financiële instrumenten. Ik zoek liever naar eenvoudige, robuuste oplossingen om risico’s te beheersen.

Wat zie je als de grootste uitdaging of kans voor treasurers in de komende vijf jaar?

Onze omgeving verandert steeds sneller. Daardoor zullen treasurers nog beter moeten omgaan met onverwachte ontwikkelingen.

Wie had één of twee jaar geleden gedacht dat we serieus zouden nadenken over de continuïteit van Amerikaanse software, informatievoorziening, communicatieplatformen en betalingsverkeer?

De vraag is dan ook hoe treasury kan bijdragen aan een organisatie die weerbaarder en robuuster wordt.

Welke misvatting over treasury zou je graag uit de wereld helpen?

Dat treasury alleen draait om ingewikkelde financieringen, derivaten, Bloomberg-schermen en spectaculaire transacties.

In werkelijkheid bestaat een groot deel van het werk uit degelijk vakmanschap: informatie verzamelen voor prognoses, die prognoses vertalen naar acties, processen verbeteren en vooral veel samenwerken met collega’s in de rest van de organisatie.

Welk advies zou je geven aan jonge professionals die een carrière in treasury overwegen?

Zorg voor een brede basis. Richt je niet alleen op treasury of finance, maar verdiep je ook in control, informatievoorziening en organisatiekunde of psychologie.

Blijf bovendien altijd nieuwsgierig naar het waarom achter beslissingen. En accepteer dat een advies dat vanuit treasury volledig logisch lijkt, soms toch niet wordt opgevolgd omdat het grotere organisatiebelang iets anders vraagt.

Welke lessen uit het derivatendrama zijn vandaag nog altijd relevant voor jou als Treasurer?

Het derivatendrama heeft me een aantal blijvende lessen geleerd die nog altijd richting geven aan mijn werk.

Allereerst: zorg altijd voor voldoende liquiditeit en kredietruimte voor het geval dat. Niet onbeperkt, maar wel genoeg om onverwachte situaties op te vangen, zoals een vertraagde huurincasso, een uitgestelde vastgoedtransactie of een extra margestorting. Dat vraagt ook dat je continu alert blijft op signalen, zowel binnen als buiten je eigen vakgebied.

Daarnaast geloof ik sterk in transparantie. Als een tegenpartij op basis van een contract bepaalde informatie mag opvragen, dan deel je die gewoon. Als je daar moeite mee hebt, moet je dat vóór het ondertekenen van het contract bespreekbaar maken.

Verder ben ik ervan overtuigd dat je geen ‘kunstjes’ moet uithalen voor een paar tienden van een basispunt. Je komt elkaar in deze wereld altijd weer tegen. Natuurlijk moet je stevig onderhandelen, maar wel met open vizier. Je reputatie kun je tenslotte maar één keer verspelen.

Hetzelfde geldt voor de relatie met banken en andere tegenpartijen: wees zakelijk en scherp op de inhoud, maar houd de relatie goed. Hard op de inhoud, zacht op de relatie. Denk goed na over welke discussies echt de moeite waard zijn en welke niet.

Misschien wel de belangrijkste les is dat je kritische vragen en tegenspraak moet omarmen. En als die niet vanzelf komen, moet je ze organiseren. Als Treasurer heb je niet alle wijsheid in pacht. Juist collega’s die doorvragen of je aannames ter discussie stellen, helpen je om betere besluiten te nemen – ook al voelt dat op het moment zelf soms ongemakkelijk.